Listopad 2018 - Employer Poland

PROJEKT USTAWY O ODPOWIEDZIALNOŚCI PODMIOTÓW ZBIOROWYCH – CO ZE SOBĄ NIESIE?

W dniu 25 maja 2018r. Ministerstwo Sprawiedliwości opublikowało projekt ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary i zmianie niektórych ustaw. Istota proponowanych zmian ma polegać na wprowadzeniu skutecznego mechanizmu ścigania podmiotów zbiorowych, zwłaszcza w przypadku zwalczania poważnej przestępczości gospodarczej i skarbowej. W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z obowiązującą ustawą podmiotem zbiorowym jest osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej.

Nowe przepisy umożliwią przede wszystkim ukaranie spółek  za czyny zabronione popełnione przez jej zarząd, pracownika, zleceniobiorcę, stałych współpracowników i podwykonawców. Powyższe rozwiązania uzasadnia fakt, iż obecny model odpowiedzialności podmiotów zbiorowych przyjęty w Polsce nie sprawdził się. Według aktualnych danych z Ministerstwa Sprawiedliwości, liczba spraw prowadzonych wobec podmiotów zbiorowych jest niewielka, ledwo sięga 30. Dzieje się tak zwłaszcza z powodu nieznacznej wysokości nakładanych kar, stosowanych w większym stopniu wobec małych podmiotów zbiorowych. Istotne znaczenie do zastosowania proponowanych zmian mają zobowiązania międzynarodowe wynikające z wiążących Polskę instrumentów prawnych Unii Europejskiej, Rady Europy i Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD).

 

PODSTAWOWE ZAŁOŻENIA PROJEKTU USTAWY

Podstawowymi założeniami stanowiącymi zasadniczą różnicę wobec obowiązujących regulacji, są:

  • poszerzenie podstaw odpowiedzialności podmiotów zbiorowych;
  • rezygnacja z wymogu uprzedniego uzyskiwania wyroku skazującego osobę fizyczną.

W nawiązaniu do pkt.1 odpowiedzialność podmiotu zbiorowego może mieć miejsce w przypadku wykazania w toku postępowania, że czyn zabroniony został popełniony. Nie jest przy tym wymagane ustalenie konkretnej osoby fizycznej, jako sprawcy przestępstwa, a wystarczające będzie udowodnienie faktu popełnienia czynu zabronionego przez osobę fizyczną. Projektowana ustawa opiera się na koncepcji tzw. winy anonimowej.

W odniesieniu do pkt.2, proponuje się zniesienie warunku odpowiedzialności podmiotu zbiorowego w postaci uprzedniego prawomocnego skazania osoby fizycznej. Powyższa konstrukcja występująca na gruncie obecnie obowiązującej ustawy pozwala uniknąć odpowiedzialności przez to jedynie, iż sprawca będący osobą fizyczną nie zostanie wykryty lub ujęty i w konsekwencji nie będzie możliwe jego osądzenie.

 

ZASADY ODPOWIEDZIALNOŚCI

Zgodnie z założeniem przyjętym przez projektodawcę, czyn zabroniony podmiotu zbiorowego popełniony zostaje przez ten podmiot przede wszystkim w przypadku działania (lub zaniechania) jego organu. Warunkiem koniecznym przypisania odpowiedzialności podmiotowi zbiorowemu jest faktyczne prowadzenie przez niego działalności, tzn. podmiot nie poniesie odpowiedzialności za czyny popełnione np. przez członka zarządu popełniającego przestępstwo zupełnie niezwiązane z jego zakresem obowiązków służbowych. Zwolnienie z odpowiedzialności będzie możliwe w przypadku, jeśli wszystkie obowiązane organy i osoby uprawnione do działania w imieniu lub w interesie tego podmiotu zachowały należytą staranność wymaganą w danych okolicznościach, w organizacji tego podmiotu oraz w nadzorze nad tą działalnością.

 

SZCZEGÓLNA OCHRONA SYGNALISTÓW

Nowością w proponowanym projekcie ustawy jest wprowadzenie konstrukcji tzw. sygnalistów – osób, które w interesie publicznym zgłaszają istotne nieprawidłowości w organizacji podmiotu zbiorowego mogące prowadzić do popełnienia czynu zabronionego. Projekt zakłada zagwarantowanie odpowiedniej swobody działania oraz wyeliminowanie zagrożeń związanych z utratą pracy. Przewiduje się zasadę, zgodnie z którą zgłoszenie informacji określonych kategorii rodzić będzie obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

 

KARY I ŚRODKI KARNE

Zgodnie z proponowanym projektem ustawy,  wysokość kary pieniężnej ustalona zostaje przez ustawodawcę w zakresie od 30 000 do 30 000 000 zł. Maksymalny dopuszczalny wymiar kary pieniężnej jest zatem każdorazowo ograniczony wysokością przychodów osiąganych przez podmiot zbiorowy. Na podstawie ustawy nie należy wszczynać postępowania w odniesieniu do małych podmiotów zbiorowych i w sprawach dotyczących drobnych korzyści majątkowych, tzn. wszczynanie postępowań przeciwko podmiotom zbiorowym następuje wyłącznie w poważnych sprawach. Nowością jest wprowadzenie kary rozwiązania podmiotu zbiorowego, jednak kara ta powinna być orzekana jako ostateczny środek. Wśród środków karnych należy wymienić m.in.: zakaz korzystania z dotacji, zakaz ubiegania się o zamówienia publiczne, podanie wyroku do publicznej wiadomości, zakaz prowadzenia działalności określonego rodzaju czy zamknięcie oddziału.

 

DOBROWOLNE PODDANIE SIĘ ODPOWIEDZIALNOŚCI

Przewidziana w projekcie ustawy możliwość wystąpienia przez Prokuratora z wnioskiem o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności jest dopuszczalne w przypadku, gdy okoliczności popełnienia czynu zabronionego nie budzą wątpliwości, a podmiot zbiorowy wykazuje zarówno wolę współpracy z organami ścigania, jak i gotowość poniesienia finansowych konsekwencji swojego zawinionego zachowania. Powyższe rozwiązanie jest o tyle korzystne dla podmiotu, że wyrok skazujący wydany w tym trybie nie podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Karnego.

Według oceny Ministerstwa Sprawiedliwości, projektowana ustawa będzie miała pozytywny wpływ na sektor małych i średnich przedsiębiorstw, gdyż wzmacnia warunki uczciwej konkurencji.

Źródła:

  • projekt ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary i zmianie niektórych ustaw z dnia 25 maja 2018r.;
  • uzasadnienie do projektu ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary i zmianie niektórych ustaw z dnia 25 maja 2018r. ( Autor: Ministerstwo Sprawiedliwości);
  • https://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/1313223,koncepcja-karania-spolek-w-trzeciej-odslonie.html

 

 

CZYTAJ DALEJ

ul. Zwierzyniecka 30/5
31-105 Kraków

tel./fax: 12 422 92 56
mobile.: +48 502 133 517

kancelaria@employerpoland.pl

Copyright 2018 Ⓒ Employer Poland